با عرض سلام به همکاران بزرگوارم/ از این پس تلاش خواهم کرد در سلسله نوشتاری که دراین

 

  بخش به تحریر درخواهد آمدسوالات مدیران ومعلمین ومعاونین  گرامی را درج و پاسخهای

 

 کارشناسی ارائه  گردد .تا اندیشه مسئولین اداری وعوامل آموزشگاه درجهت هدفهای

 

اصلی و وظایف مشخص هدایت گردد. منتظر نظرات شما هستیم 

این همه طرح وبرنامه؟؟

نحوه برخورد با مدیران ومعاونین درکارشناسی ؟؟

 مشخصات مدیران عصر توسعه؟؟

فرافکنی؟؟

بخشنامه ها ودستورالعملها؟؟

و.....................؟؟؟

دراین نوشتار پیگیری فرمایید.

بسمه تعالی

دیواری به بلندای ندانستن 1

آیا باید تمام طرحها وبرنامه ها درمدارس اجرا شوند؟

 

مدتی پیش مدیر عزیزی تاویحا می گفت :طرحها وبرنامه های دوره ابتدایی

 

طی چندسال اخیر رشد چشمگیری داشته است.                                                               

گفتم :لازم نیست تمام طرحها رادرمدرسه اجراءکنید.برایش مثالی آوردم.که بدنیست

 

 برای همکاران گرانقدرم برای روشن شدن موضوع نقل نمایم.     

                 

درشهرشما شاید درسال قریب به بیست مسابقه توسط شهرداری  وتربیت بدنی و…برگزارمی شود .آیا شما باید بعنوان شهروند درتمامی این مسابقات شرکت کنید؟                                           

بدیهی است که پاسخ شما منفی می باشد . ارزشیابی کارکنان  دردوسال اخیر باتغییراتی همراه بود. که ازجمله آن می توان به دخیل بودن لوح تقدیر درنمره ارزشیابی اشاره نمود این مسئله موجب می گردد همکاران به دنبال کسب کسب عوامل امتیاز شاز ازجمله لوح تقدیر باشند.ضمنا صدور لوح تقدیر به چشمگیر بودن فعالیت همکار درمقایسه باعملکرد سایرین است.واین امر جز با انجام فعالیتهای خاص توسط همکاران محقق نمی گردد.  گرچه شما باید بعنوان مدیر درخصوص تمام طرحها به همکارانتان اطلاع رسانی نمایید واین از وظایف سازمانی شما محسوب می گردد.ولی هیچ ضرورتی ندارد معلمینتان در تمام طرحها شرکت کنند . مثلا یک تجربه یک طرح-طراحی آموزشی .چرا باید بعضی از مدیران همکاران را مجبورکنند تادرتمامی این برنامه ها شرکت کنند  این مسئله برای ما نیز ناخوشایند است. زیرا وقتی اجبار درکار باشد کارهای باکیفیت نامناسب به کارشناسی فرستاده می شود که نتیجه ای جز اتلاف وقت دربرنخواهد داشت.                                                                                                                

ولی داشتن برنامه یکساله برای مدیران ضروری است این به آن معنی است که یک کشور نیز باید برنامه بودجه ریزی را داشته باشد و مشخص باشد کجا هستیم و باصرف چه مقدار بودجه (امکانات موجود)واجرای چه طرح ها و برنامه هایی می خواهیم به کجا برسیم . مگر می توان بدون برنامه بود و اهداف نامشخص را تعقیب کنیم؟             

تا نوشتاری دیگر خدا نگهدار      مفید آقا احمدی

 

 

حماسه عاشورا

اي خوشا درراه حق پايندگي                                   با خدابودن تمام زندگي

روبه دشمن گفتن از آزادگي                                    ازجوانمردي واز فرزانگي

باتن مجروح از تيروسنان                                        درركوع ودرسجودي بيكران

خواندن قرآن به روي نيزه ها                                 تشنگي كودكان خيمه ها

باخداخلوت نمودن درقضا                                      براسارت رفتن ومردن رضا

عرشيان برسرزنان وداغدار                                    آل احمددرغم فقدان يار

ازملائك نوحه مي آيد به گوش                            بشنويد اي اهل عالم اين خروش

                                          اين همان مصباح حق خون خداست                      

                                            اوعزيز مرتضي شيرخداست

ظهرعاشورا ولبهاي كبود                                      كودكاني تشنه در آن سوي رود

خيمه هاشان خانه خورشيد بود                              واژه هاشان آيه توحيد بود

ناله هاشان چون لب الماس بود                           قطره هايش ژاله هاي ياس بود

قرص ماهي ،گرداوپروانه ها                                  جانشان برلب مهياي لقاء

بوي خون بودوصداي نيزه ها                                 ضجه طفلان ودودخيمه ها

زآسمان آمد درآن دم اين ندا                               قدسيان برسرزنيد ازاين عزا

اين عزاي اشرف خلق خداست                                راه حق را اومعين و رهنماست

                                             اين همان مصباح حق خون خداست

                                              اوعزيز مرتضي شير خداست

تشنگي بودوصداي گريه ها                                     از عطش گرديده آشوبي به پا

كودكي شش ماهه شد بي تاب و هوش                آن زمان آمد پدر خونش به جوش

بردتا سيراب سازد كودكش                                     تيري آمدسوي حلق اصغرش

حرمله با تيرخود بي داد كرد                              كودك شش ماهه را بي تاب كرد

خون ميان دست بابش مي چكيد                                اشك غم ازدگانش مي دويد

گفت ياحق هان ببين قربانيت                                     اصغراست او آمده مهمانيت

قدسيان پرسان كه اي رب جلي                                اين كه باشد همچو ايوب نبي

اين ندا آمدزسوي آسمان                                           بشنويداي جمله كروبيان

                                     اين همان مصباح حق خون خداست

                                      اوعزيز مرتضي شير خداست

 

 

اكبرش عازم به سوي جنگ شد                                   كربلا با خون او گلرنگ شد

آنقدر جنگيد درميدان علي                                       باگروه كافران جاهلي

تا كه با شمشير و تير اشغيا                                         اوفتاد از پا علي در كربلا

آمده مولا كنا اونشست                                         راس خونين پسر برروي دست

چهره را برچهره اكبرنهاد                                          بركشيد او آه سردي از نهاد

عرشيان پرسان كه اين صاحب عزا                           كه اينچنين افتاده دررنج و بلا

هاتفي سرداد آن دم اين ندا                                     بشنويد اي ناظران اين بلا

                                          اين همان مصباح حق خون خداست

                                            اوعزيز مرتضي شيرخداست

شعر از: مفید آقا احمدی      

همکاران عزیز  درصورتی که فونت نوشتار برایتان جذاب نبود می توانید

با سیاه کردن آن و کپی در مای داکیومنت   متناسب با میل خود آن

رافونت بندی نموده و ریز و درشت فرمایید

مهارتهای زندگی 

* مقدمه :

    آنچه که سبب خلاقیت فردی و افزایش مشارکت موثر در انجام دادن وظایف فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی افراد جامعه می شود آموزش و پرورش است که به اعتلای رشد و پرورش انسانی کمک می کند . از کارکردهای مهم آموزش و پرورش پیشتاز ، استیفای کامل حقوق فرد و درک متقابل از حقوق دیگران است . در نتیجه ، آموزش و پرورش به عامل توانمندی برای ارتقای همبستگی اجتماعی و تفاهم اساسی افراد تبدیل می گردد و در تقویت نگرش های « نوین » و « خرد پذیر » موثر است .

    امروزه علیرغم ایجاد تغییرات عمیق   فرهنگی و تغییر در شیوه های زندگی بسیاری از افراد در رویارویی با مسائل زندگی فاقد توانایی های لازم و اساسی هستند و همین امر آنان را در مواجهه با مشکلات و مسایل زندگی روزمره و مقتضیات آن آسیب پذیر کرده است . پژوهش های بی شماری نشان داده است که بسیاری از مشکلات بهداشتی ، اختلالات روانی عاطفی ریشه های روانی اجتماعی دارند .

 

 

* تعریف مهارتهای زندگی :   

      مهارتهای زندگی عبارتند از از مجموعه ای از توانایی ها که زمینه سازگاری و رفتار مثبت و مفید را فراهم می آورند . این توانایی ها ، فرد را قادر می سازد مسئولیتهای اجتماعی خود را بپذیرد و بدون لطمه زدن به دیگران ، با خواست ها و انتظارات روزانه ، به ویژه در روابط بین فردی به شکل موثری روبرو شود . مهارتهای زندگی ، شخص را قادر می سازد ، نگرش ها و ارزشها را به توانایی های واقعی و عینی تبدیل کند . او باید یاد بگیرد که چه کاری را باید انجام دهد و چگونه آن کار را انجام دهد . یادگیری موفقیت آمیز مهارتهای زندگی ، احساس یادگیرنده را در مورد خود و دیگران تحت تأثیر قرار می دهد . علاوه بر این با تغییری که کسب این مهارتها در افراد بوجود می آورد ، برداشت و نگرش دیگران نیز تغییر می یابد . بنابراین مهارتهای زندگی از عوامل عمده گسترش بهداشت روان است . برنامه مهارتهای زندگی بر این اصل استوار است که کودکان و نوجوانان حق دارند توانمند شوند و نیاز دارند که بتوانند از خودشان و علائقشان در برابر موقعیتهای سخت زندگی دفاع کنند و برنامه های مختلفی که بر اساس آموزش مهارتها در زمینه ارتقای سلامت کودکان اجرا شده است ، مشتمل بر چندین مهارت اصلی هستند که عبارتند از :

v توانایی حل مسأله : این توانایی فرد را قادر می سازد تا به طور موثری مسائل مهم زندگی چنانچه حل نشده باقی بمانند ، استرس روانی ایجاد می کنند .

 

v توانـایی تفـکر خـلاق : این نوع تفکر ، هم به حل مسأله و هم به تصمیم گیریهای مناسب کمک می کنـد . با استفـاده از این تفکـر ، راه حلهـای مختلف مسأله و پیامدهای هر یک از آنها بررسی می شوند . این مهارت ، فرد را قادر می سازد تا مسائل را از طریق تجارب مستقیم دریابد و حتی زمانی که مشکلی وجود ندارد و تصمیم گیری خاصی مطرح نیست با سازگاری و انعطاف بیشتر به زندگی روزمره بپردازد .

 

v توانایی ارتباط موثر : این توانایی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی و غیرکلامی و مناسب با فرهنگ جامعه ، موقعیت خود را بیان نماید .

 

v توانایی تصمیم گیری : این توانایی به فرد کمک می کند تا به نحو موثری در مورد مسائل زندگی تصمیم گیری نماید . اگر کودکان و نوجوانان بتوانند فعالانه در مورد اعمالشان تصمیم گیری نمایند . جوانب مختلف انتخابها را بررسی و پیامدها هر انتخاب را ارزیابی کنند . مسلماً در سطوح بالاتر بهداشت روانی قرار خواهند گرفت .

 

v توانایی روابط بین فردی : این توانایی به ایجاد روابط بین فردی مثبت و موثر فرد با انسانهای دیگر کمک می کند . یکی از این موارد ، توانایی ایجاد و ابقای روابط دوستانه است که در سلامت روانی و اجتماعی ، قطع روابط اجتماعی ناسالم نقش بسیار مهمی دارد .

 

v توانایی خود آگاهی :  خودآگاهی ، توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیت ، نقاط ضعف و قوت ، خواسته ها ، ترس ها و انزجارهاست . رشد خودآگاهی به فرد کمک می کند تا دریابد تحت استرس قرار دارد یا نه ؟

 

v توانایی همـدلی : همدلی یعنی اینکه فرد بتواند زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد ، درک کند . همدلی به فرد کمک می کند تا بتواند به راحتی انسانهای دیگر را وقتی که با آنها بسیار متفاوت هستند بپذیرد و به آنها احترام بگذارد .

 

v توانایی مقابله با هیجان : این توانایی فرد را قادر می سازد تا هیجانها را در خود و دیگران تشخیص دهد . نحوه تأثیر هیجانها بر رفتار را بداند ، واکنش مناسبی به هیجانهای مختلف نشان دهد و ... چون این هیجانات تأثیر منفی بر سلامت جسمی و روانی خواهند گذاشت و برای سلامت پیامدهای منفی به دنبال دارند .

 

* اهداف : 

R  افزایش توانایی های روانی ، اجتماعی و بالا بردن سطح بهداشت روانی .

R  ایجاد احساس خود ارزشمندی و خودباوری در دانش آموزان .

R  افزایش روحیه همیاری و همکاری و همسازی در بین دانش آموزان .

R  ارتقای سطح آگاهی ، بینش و نگرش دانش آموزان در زمینه بهداشت روانی

R  ایجاد محیط سالم روانی برای زندگی کودک در خانه و مدرسه .

R  ارتقای توانایی مقابله با هیجانات منفی خود و دیگران

R  تقویت مهارتهای اجتماعی زندگی ، جامعه پذیر کردن دانش آموزان .

R کمک به کودکان و نوجوانان برای رشد تعهد مثبت نسبت به خانواده ، مدرسه ، همکلاسی ها و جامعه .

R  ایجاد فرصت برای کودکان و نوجوانان تا شهروند خوب بودن را تمرین کنند

R  کمک به کودکان و نوجوانان برای مقاومت در مقابل فشارهای منفی همکلاسی .

R  شکوفا ساختن تفکر انتقادی و تفکر خلاق .

R  آموزش مهارتهایی برای ارزیابی خطر و تصمیم گیری .

R  آموزش اهدافی که برای زندگی سالم و سالم زیستن لازم است .

 

* نحوه اجرا :

R در این طرح ده مهارت اصلی زندگی در پنج پایه به دانش آموزان آموزش داده می شود معلمین با استفاده از روشهای مختلف قصه گویی ، نمایشی ، ساخت کاردستی و ... به تقویت مهارتها اقدام می نمایند .

R معلمین محترم مفاهیم مورد نظر در کتب زندگی زیبای من در پایه های دوم ، سوم و چهارم و برگه های ماندگار در پایه های اول و پنجم را به دانش آموزان می آموزند .

 

 

* تقویم اجرایی طرح :

 

 

 

طرح کرامت

* مقدمه :

    کرامت همچون دیگر خصایص و فضایل انسانی موهبتی است الهی که به لحاظ انسان بودن انسان در وی به ودیعت نهاده شده است . خلقت انسان به عنوان احسن مخلوقات شاه بیت غزل اراده کریمانه الهی است . وجود انسان ، با کرامت آغاز شده است و با کرامت نیز تداوم می یابد ، چرا که سعادت و فلاح او در گرو این صفت متعالی است .

    رسالت آموزش و پرورش در هر کشوری تقویت نگرش انسانی به زندگی و ارتقای فلسفه آن و ایجاد توانایی در افراد جامعه برای زندگی سالم و سازنده می باشد . در کشور ما که فرهنگ آن برگرفته از تعالیم الهی است ، این نهاد باید در انجام رسالتش به کرامت ذاتی انسان توجه شایانی را مبذول بنماید .

 

* تعریف کرامت و انسان کریم :

ü                  کـرامـت در لغت به معنای بزرگی ورزیدن ، جوانمردی ، نوازش ، بزرگوار داشتن کسی و ... می باشد .

ü                  انسـان کـریم کاری که مستوجب دوزخ است انجام نمی دهد ، پس خود را از حرامها و عیبها به دور می دارد .

ü                  انسان کریم به فضل خصلتی که دارد دلشاد است و لئیم به ملک و مال خود افتخار می کند .

ü                  انسان کریم مختصر عنایت دیگری را سپاسگزار است و لئیم بر عطای بسیار هم ناسپاسی می کند .

ü            انسان کریم اعمال کریمانه را « دین » خود می داند و در تلاش ادای آنهاست و لئیم اگر در گذشته احسانهایی داشته است « دینی » بر دیگران به نفع خود می داند که باید ادا کنند .

ü                  انسان کریم به عهدها وفا می کند و لئیم وعده ها و گفتارها را انکار می کند .

      اعتقاد بر این است که « کرامت انسانی » همانطور که در معنای لغوی این واژه و همچنین در مشخصات انسان کریم ملاحظه گردید در فرآیند تعلیم و تربیت یک هدف کلی است و برای دستیابی به این هدف باید روشهای علمی و موسوم در این حوزه مدد گرفت .

 

* ضرورت اجرای طرح :

     به جهت نیاز جامعه به احیای عزت و کرامت نفس در افراد و ارزش گذاری به شخصیت افراد اجرای طرح در مدارس دوره ابتدایی با توجه به سن شکل گیری شخصیت اجتماعی کودکان در این دوره ضروری به نظر می رسد .

 

* اهداف : 

v    ایجاد ملکه و درونی سازی مفاهیم اعتقادی ، اخلاقی و اجتماعی معین شده در جهت نیل به کرامت انسانی و پاسداری از عزت نفس دانش آموزان .

v     فراهم سازی زمینه حضور فعال دانش آموزان در تولید و اجرای برنامه های تربیتی .

v     ایجاد بستر مناسب برای رشد تفکر خلاق و نقاد دانش آموزان .

* شرح اجمالی طرح :

   این طرح در حال حاضر در پنج پایه اجرا می گردد . در هر پایه تعدادی واحدکار در نظر گرفته شده که معلمین هر پایه با توجه به کتب راهنما مفاهیم مورد نظر در هر پایه را با روشهای مختلف مانند : قصه گویی ، نمایش استفاده از برگه های شکوفه و ... به دانش آموزان می آموزد . در پایان کار از فعالیتهای انجام شده نمایشگاههایی در سطح مدارس و مناطق برگزار می گردد . هر ساله بخشی از معلمین و مدیران منتخب در اجرای طرح در منطقه ، بخشی در استان و بخشی نیز توسط وزارتخانه مورد تشویق واقع می گردند .

 

 

 

* آشنایی با واژه ها :

R            برنامه : در این طرح « برنامه » مفهومی نسبتاً کلی است که از وجه مشترک چندین مفهوم کلی است مشتمل بر مفاهیم جزئی تر : صداقت ، خوشرویی ، سخاوت ، مزاح ، رازداری ، امانتداری ، وفای به عهد و ... می باشد .

R      واحـد : هریک از مفاهیم جزیی بکار برده شده در برنامه های این طرح عنوان « واحد کار پرورشی » می باشد و هدف از اجرای هر یک از واحدهای کار پرورشی درونی کردن پیام عنوان آن است .

R      دفتـر شکـوفـه ها : از نخستیـن روز اجرای طرح یک پوشه خالی در اختیار دانش آموزان قرار می گیرد و به آنان توصیه می گردد که به مرور اوراقی را که طی اجرای واحدها ، روی آنها کار کرده اند در آن پوشه بایگانی نمایند با قرار گرفتن نتایج فعالیتهای دانش آموزان در پوشه های مذکور در پایان اجرای طرح مجموعه ای از کارهای انجام شده توسط دانش آموزان در دسترس خواهد بود که می توان از آنها برای ارزشیابی یا تشکیل نمایشگاه یا هر استفاده مناسب دیگری بهره گرفت .

 

* تقویم اجرایی طرح :

 

((يادداشتي برياداشت شاگرد تنبل هاي موفق))

 

                         

 

 

 

اگردرست باشد که: (بتهوون موسيقي دان برجسته جهان،ویولون رابه طرز نادرست

 

مي نواخت وبه جاي اصلاح تکنيک خود ترجيح مي داد که به آهنگ سازي بپردازد

 

 واستادش اورا يک نوازنده ناشي مي ناميد)

 

اگر درست باشد که :((والت ديسني ))در جواني به کاردر روزنامه اي مشغول بود اما اورابه

 

 خاطر نداشتن فکر وانديشه درست اخراج کرده بودند و والت ديسني قبل ازساختن ديزني لند

 

 چندين بار ورشکست شده بود))

 

اگر درست باشد که :))آموزگاران توماس اديسون،مخترع برق ،معتقد بودند ،اوبه قدري کودن است که قادربه يادگيري نيست .به همين دليل در12سالگي ازمدرسه اخراج گردد.))

 

اگردرست باشد که)):اسحاق نيوتون درمدسه ابتدايي شاگرد بسيار ضعيفي بوده است))

 

اگردرست باشد که:((تولستوی)) ،نويسنده رمان مشهور  درامتحانات دانشگاه مردود شده واستادان ؛اورا ناتوان دريادگيري  توصيف کرده بودند))

 

اگر درست باشد که:((وينستون چرچيل درکلاس ششم مردود شد وپس از بارها شکست ،زماني به نخست وزيري انگلستان رسيد که 62سال داشت))

 

 

 

اگر درست باشد که:((والدين انريکوکاروسو،خواننده مشهور اپرا ازاو مي خواستند که

 

 مهندس شود واستاد آواز اعتقاد داشت ،او اصلا صداي خوبي ندارد وخواننده خوبي نمي شود))

 

 

 

اگر درست باشد که:((زماني که پيترجي دانيل در کلاس چهارم درس مي خواند،معلمش- خانم فيليپس – مدامبه اومي گفت پيتر توبدترين شاگرد من هستي تويک سيب زميني بي خاصيتي هستي که هرگزبه جايي نخواهي رسيد ،مي گويند پيتر تا سن 26 سالگس کاملا بي سواد ماند وبعد دوباره بهتحصيل ادامه داد. اوحالا مالک کل خياباني است  که زماني در آنجا بود که آخرين کتاب خود به نام خانم ((فيليپيس شما اشتباه مي کرديد را به چاپ رساند

 

 اگر درست باشد که:(( پدررودين مجسمه ساز معروف درمورد اوگفته بودمنبه جاي يک پسر ،یک احمق دارم ،رودین بدترین شاگرد مدرسه شناخته شده بود وم اگر درست باشد که:(( درسه هنرهای زیبا نیزسه بار ازثبت نام وی اجتناب کرده بود))

 

 

 

اگر درست باشد که:((آبراهام لینکلن اییس حمهور محبوب آمریکا سوادخواندن ونوشتن رابه تنهایی ازروی کتابها یاد گرفت چون خانوادهاش اورا به مدرسه          نمی فرستادند وی پس ازبارها شکست بالاخره به کاخ سفید رفت))

 

 

 

 

 

اگر درست باشد که:((انیشتین دانشمند بزرگ فیزیک جهان تا4سالگی حرف نزد ودرهنگام ورود به دانشگاه جینر دانشگاه ازپذ یرفتن اوخوداری کردند ))

 

اگرموارد فوق درست باشد بایدبه همه نظام های آموزشهای رسمی درهمه جای دنیا شک کرد

 

 

 

اگرموارد فوق درست باشدباید گفت گاهی مدرسه کاشف خلاقیت نیست بلکه کشنده ومهلک خلاقیت است.

 

 

 

اگرموارد فوق درست باشدباید گفت گاهی مدرسه نبوغ را نمی شناسند وتن به اخراج نوابغ می دهد وگاه ای نوابغ ادیسون نمی شود ودر جهت منفی حرکت میکند .

 

 

 

اگرموارد فوق درست باشد باید باید به خیلی چیزها شک کردو اگرموارد فوق درست باشد باید سخن ایوان ایلیچ را باور کرد

 

اگر موارد فوق درست باشد به خیلی چیز ها باید شک کرد وبه خیلی چیزها باید ایمان آورد 0000                         

 

اگردرست باشد که: (بتهوون موسیقی دان برجسته جهان،ولون رابه طرز نادرست می نواخت وبه جای اصلاح تکنیک خود ترجیح می داد که به آهنگ سازی بپردازد واستادش اورا یک نوازنده ناشی می نامید)

 

اگر درست باشد که :((والت دیسنیدر جوانی به کاردر روزنامه ای مشغول بود اما اورابه خاطر نداشتن فکر واندیشه درست اخراج کرده بودند ووالت دیسنی قبل ازساختن دیزنی لند چندین بارورشکست شده بود))

 

اگر درست باشد که :))آموزگاران توماس ادیسون،مخترع برق ،منعقد بودند ،اوبه قدریکودن است که قادربه یادگیری نیست .به همین دلیل در12سالگی ازمدرسه اخراج گردد.))

 

اگردرست باشد که)):اسحاق نیوتون درمدسه ابتدایی شاگرد بسیار ضعیفی بوده است))

یک وبلاگ جالب برای کودکان و نوجوانان این وبلاگ درکلاسهای درس

 

علوم می تواند بسیار مورد استفاده قرار گیرد

نونهال

www.nonahal.com

 

روش تدريس قرائت قرآن

در دوره ابتدایی

کسب مهارت قرائت قرآن يکي از اجزاي آموزش جامع قرآن است. جايگاه و اهميت آموزش قرائت قرآن،‌تعريف آن و حدّ مورد انتظار در بخش کليات بيان شده است. آموزش قرائت در دوره‌ي ابتدايي،‌ بر استماع نوار آموزشي،‌الگوگيري و هم‌خواني با آن استوار است. مهم‌ترين فايده‌ي نوار آموزشي،‌ضمن آن که دانش‌آموزان را با قرائت زيبا،‌صحيح و منظم قرآن آشنا مي‌کند و زمينه‌ي کسب مهار‌ت‌هاي قرائت قرآن را فراهم مي‌آورد، موجب تقويت روخواني و روان‌خواني قرآن نيز مي‌گردد.

روش تدريس قرائت به شرح زير است:

آيات هر درس،‌ به صورت قرائت آموزشي و با تکرار،‌در نوار ضبط شده است. دانش‌آموزان ابتدا هر عبارت قرآني را گوش مي‌دهند و به خط قرآن نگاه مي‌کنند،‌سپس آن‌ عبارت را شبيه نوار و همراه با آن تکرار مي‌کنند تا از طريق الگوگيري از نوار گوش،‌چشم و زبان آن‌ها با نحوه‌ي قرائت زيبا، صحيح و منظم قرآن آشنا شود و زمينه‌ي کسب مهارت‌هاي قرائت قرآن فراهم‌ آيد. تمرين با نوار آموزشي، روخواني و روان‌خواني قرآن را نيز تقويت مي‌‌کند.

مراحل تدريس قرائت

آيات هر درس به شيوه‌ي زير تدريس مي‌شود:

1-      آموزگار قبل از ورود به کلاس، محل آيات درس را در نوار آموزشي آماده مي‌کند و از سالم بودن ضبط صوت نيز مطمئن مي‌شود.

2-      پس از آماده کردن دانش‌آموزان و ا يجاد انگيزه براي تمرين با نوار، ضبط صوت را روشن کرده و از دانش‌آموزان مي‌خواهيم با نگاه به متن آيات درس، قرائت هر عبارت را ابتدا گوش کنند، سپس همراه با نوار به صورت دسته‌جمعي، شبيه نوار بخوانند. صداي دانش‌آموزان نبايد آن قدر بلند باشد که صداي نوار را تحت الشعاع قرار دهد.

تذکر 1- در پايه‌هاي اول،‌دوم و سوم که از لوحه استفاده مي‌شود،‌آموزگار لوحه‌ي درس را بر روي تخته نصب مي‌کند تا در حين تمرين با نوار،‌هم زمان با قرائت،‌کلمات را نشان دهد و توجه دانش‌آموزان را به متن آيات درس از روي لوحه جلب نمايد؛ ولي در پايه‌هاي چهارم و پنجم در حين تمرين با نوار،‌دانش‌آموزان از روي کتاب خط مي‌برند و آموزگار بر خط بردن آن‌ها نظارت مي‌کند.

تذکر 2: در زمان تمرين با نوار،‌آموزگار کلمات را بخش بخش نشان نمي‌دهد؛ بلکه دست خود راهماهنگ با نوار، زير کلمات حرکت مي‌دهد.

تذکر 3:‌آموزگار به افرادي که با نوار همراهي نمي‌کنند؛ يعني تندتر يا کندتر از قرائت نوار مي‌خوانند و يا اصلاً‌ نمي‌خوانند،‌خط نمي‌برند و بي‌توجهي مي‌کنند به صورت محبت‌آميزي تذکر مي‌دهد و توجه آن‌ها را به تمرين منظم با نوار جلب مي‌نمايد.

3-      در مواردي که کلمه يا ترکيبي را،‌ بيش‌تر دانش‌آموزان اشتباه مي‌خوانند، آموزگار به شيوه‌ي مناسب – که به تفضيل بيان خواهد شد – رفع اشکال مي‌نمايد؛ سپس مجدداً با نوار تمرين مي‌کند.

4-      پس از اتمام تمرين قرائت با نوار و خاموش کردن ضبط صوت،‌از دانش‌آموزان مي‌‌خواهيم که هر کدام يک سطر از آيات درس را بخوانند. آموزگار دانش‌آموزان را تشويق مي‌کند که شبيه نوار بخوانند؛ ولي خواندن به صورت معمولي نيز بلااشکال است. در صورت اشتباه خواندن کلمات يا عبارات،‌به شيوه‌اي که بعداً به تفضيل بيان خواهد شد،‌رفع اشکال مي‌شود.

5-      توصيه مي‌شود به منظور افزايش توانايي دانش‌آموزان در قرائت قرآن و فراهم کردن فرصت بيش‌تر تمرين در کلاس،‌آموزگار از روش تمرين گروهي بهره گيرد؛ يعني دانش‌آموزان را گروه‌بندي کند تا هر يک بخشي از آيات درس را براي ساير اعضاي گروه بخواند. در اين حالت، اعضاي گروه اشتباهات يک‌ديگر را تصحيح مي‌کنند . و آموزگار بر فعاليت دانش‌آموزان نظارت دارد. مناسب است حتي الامکان هر گروه، از دانش‌آموزان قوي و ضعيف تشکيل شود.

تذکر: بهتر است هنگام تمرين قرائت آيات درس، ابتدا دانش‌آموزان قوي‌تر،‌آن‌گاه ساير دانش‌آموزان بخوانند تا افراد ضعيف‌تر به دور از اضطراب آمادگي بيش‌تري براي خواندن پيدا کنند.هم چنين مناسب است خواندن عبارات مشکل و طولاني‌تر به دانش‌آموزان قوي سپرده شود.

فعاليت 1: تدريس بخش قرائت يکي از دروس قرآن يکي از پايه‌هاي تحصيلي دوره‌ي ابتدايي به کمک نوار و لوحه‌ي آموزشي توسط دانشجويان

فعاليت 2: روش تدريس دوستان خود را ارزيابي نماييد و نقاط قوت و ضعف‌ آ‌ن‌ها را بررسي کنيد

 

مسئولین محترم پیگیری طرحها   ومدیران ارجمند مدارس

از تلاش شما در ارائه آموزش به همکاران متشکریم

 

روش تدريس پيام قرآني

       هر يک از پيام‌هاي قرآني به شيوه‌ي زير تدريس مي‌شود.

1-            خواندن متن پيام: آموزگار به شيوه‌ي تدريس آيات درس،‌از دانش‌آموزان مي‌خواهد که ابتدا به صورت دسته جمعي،‌سپس به صورت انفرادي متن پيام را بخوانند.

2-            خواندن ترجمه‌ي پيام:  ترجمه‌ي پيام توسط يک دانش‌آموز خوانده مي‌شود.

3-            بحث و گفت و گو درباره‌ي مفهوم پيام: مفهوم هر پيام قرآني به کمک مجموعه‌اي از تصاوير حاوي مصداق و نمونه‌اي از موضوع پيام يا داستان و شعري بيان شده است. آموزگار از دانش‌آموزان مي‌خواهد با توضيح تصاوير يا خواندن داستان و شعر،‌درباره‌ي موضوع پيام با دوستان خود در گروه گفت و گو کنند. پس از کار گروهي، از چند گروه خواسته مي‌شود تا درباره‌ي پيام توضيح دهند. آموزگار با پرسش و پاسخ و گفت و گو با دانش‌آموزان،‌مطالب دانش‌آموزان را جمع‌بندي، تکميل و هدايت مي‌کند. آموزگار مي‌تواند براي تعميق درک مفاهيم،‌از وقايع زندگي،‌داستان،‌شعر، ضرب‌المثل و ... نيز استفاده کند. بدين ترتيب با مشارکت فعال دانش‌آموزان،‌مفهوم پيام به کمک مثال و نمونه‌اي که در کتاب آمده است روشن مي‌شود.

4-            بيان مصاديق جديد:پس از روشن شدن مفهوم پيام، آموزگار از دانش‌آموزان مي‌خواهد که مصاديق و نمونه‌هاي جديدي را درباره موضوع پيام بيان کنند يا در فرصت‌هاي بعدي درباره موضوع پيام نقاشي بکشند يا خاطره بنويسند و ...اين امر، زمينه‌ي تثبيت يادگيري و خلاقيت را فراهم آورده و ساير مهارت‌هاي آن‌ها را نيز تقويت مي‌کند.

تذکر: آن چه در آموزش پيام‌هاي قرآن اهميت دارد، يکي آشنايي و انس دانش‌آموزان با پيام‌ها و معارف قرآني و استفاده از آن‌ها در زندگي خويش است و ديگري مشارکت خلاق دانش‌آموزان در فرايند ياددهي – يادگيري است. از اين رو هر چند حفظ کردن متن پيام‌ها مفيد است؛ ولي نبايد بر حفظ پيام‌هايا ترجمه‌‌ي آن‌ها اصرار ورزيد. در اين باره در بخش ارزش‌يابي بيش‌تر گفت و گو خواهيم کرد.

5-     در ذيل پيام‌هاي قرآني، برخي از کلمات آشنا و پرکاربرد در فارسي، ترجمه شده است يا از دانش‌آموزان خواسته شده که با مقايسه ترجمه و متن پيام، به معناي کلمه پي‌ببرند. آموزگار از دانش‌آموزان مي‌خواهد تا اين کار را انجام دهند و پاسخ آن‌ها را تصحيح مي‌کند.

فعاليت: پيام (فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسانِ اِلـٰي طَعامِه‌ي)‌را با خط خوش روي تخته‌ي کلاس بنويسيد،آن‌‌گاه يکي از دانشجويان با روش صحيح اشاره کردن به صامت‌ها ومصوت‌ها از دانشجويان بخواهد که عبارت را به صورت بخش بخش بخوانند؛ سپس چند نفر به صورت انفرادي عبارت پيام را به صورت معمولي مي‌خوانند.

فعاليت: موضوع پيام فوق را در قالب تصوير،‌داستان،‌شعر يا ... ترسيم کنيد. پس از تهيه‌ي تصاوير يا مطالب مورد نظر خود،‌آن‌ها را به کلاس ارائه دهيد.

فعاليت:‌قرآن کريم، انسان را به  دقت کردن در غذايش فراخوانده است. به نظر شما اين دقت در چه زمينه‌هايي مي‌تواند باشد؟ سعي نماييد تا مي‌توانيد زمينه‌هاي متنوع و بيش‌تري را بيان کنيد. طرح کدام يک از اين زمينه‌ها براي دانش‌آموزان پايه‌ي چهارم و پنجم ابتدايي مناسب است؟

چند توصيه

1-      شايسته است که آموزگار در فرصت‌هاي مناسب حتي در زنگ‌هاي غير از درس قرآن، با توجه به رفتار دانش‌آموزان يا پيشامدهاي مختلف،‌ايشان را به مفهوم پيام‌هاي قرآني توجه دهد. مثلاً وقتي دو دانش‌آموز برخورد لفظي و مشاجره پيدا مي‌کنند به آن‌ها بگوييم عزيزان يادتان هست که خدا در قرآن مي‌فرمايد: وَالصُّلحُ .... چه؟آري،‌آفرين،‌ وَالصُّلحُ خَيرٌ؟ تا دانش‌آموزان در موقعيت‌هاي مناسب‌،روح و جان پيام قرآني رادرک کنند.

2-      مي‌توانيد دانش‌آموزان را به انجام برخي فعاليت‌هاي خارج از کلاس مربوط به پيام‌هاي قرآني مانند نوشتن پيام‌ها، کشيدن تصاوير مربوط به آن‌ها در روزنامه‌ي ديواري تشويق کنيد. بديهي است دانش‌آموزاني که چنين فعاليت‌هايي را انجام مي‌دهند بايد به نحو مناسب تشويق شوند.

3-      در زمان‌هاي مناسب – کلاس قرآن يا ساير کلاس‌ها- دانش‌آموزان مي‌توانند پيام‌هايي را که تا کنون آموخته‌اند به صورت دسته جمعي يا انفرادي بخوانند.

4-              نوشتن پيام‌هاي قرآني بر روي مقواي مناسب و نصف آن در کلاس در طول هفته و تعويض آن با پيام جديد.

5-      مناسب است با هماهنگي مدير مدرسه برخي از پيام‌ها و تصاوير مربوط به آن‌ها به صورت زيبا و جذاب بر روي ديوارهاي مدرسه،‌نقاشي و خوشنويسي شود.

6-      سعي شود کلمات هم خانواده‌ي لغات معنا  شده‌ي ذيل هر پيام تا حدي که در فارسي رايج است به کمک دانش‌آموزان وهدايت معلم پيدا شود.

      

طوری کارکنیم که اگر بنا به عللی نتوانستیم در آن شغل نباشیم تاسف

 برایمان باقی نماند.که ای کاش فرصتی بود تا آن

 خدمتی که می توانستم ولی انجام ندادم ..... 

طوری کارکنیم که.....

طوری کارکنیم که امروزمان با دیروزمان وفردایمان با امروزمان متفاوت

 

 باشد

 

طوری کارکنیم که...

مدیران توانمند علاوه برتوجه به ابعاد علمی

 

 

 دانش آموزان برمسائل دینی واخلاقی آنان

 

 

 نظارت می نمایند

 

 

 

با سلام به مدیران محترم

امروز ۵/۱۰/۸۶مسئولین پیگیری طرحها ی کرامت وبرنامه یکساله و

نمایش خلاق در دبستان علی اکبر فولادی آموزش دیدند تا آموزشهای

لازم را به مدیران محور ارائه نمایند

 

به زودی انجام می پذیرد.

 ۲۰ درصد مدارس مورد بازدید قرار می گیرند***

*وضعیت اقامه نماز در آموزشگاه

*پوشه کار دانش آموزان

*پوشه کار معلم

*نحوه شرکت همکاران در آموزش طراحی آموزشی درشورای مدرسه

*نحوه شرکت همکاران در یک تجربه یک طرح و تصمیم گیری درشورای مدرسه

*نحوه شرکت دانش آموزان در طرح گذربان مدرسه

*نحوه تنظیم پرونده های افاغنه

*نحوه فعالیت معلمین در اجرای طرح نمایش خلاق

*نحوه فعالیت معلمین در طرح کرامت

*نحوه فعالیت معلمین در طرح مهارتهای زندگی

*نحوه زیبا سازی مدارس

*نحوه ثبت فعالیتهای آزمایشگاهی در دفتر مخصوص

 *برنامه یکساله مدیران

 *مقایسه درصد قبولی دوسال گذشته

 

آموزش قرآن را با اینترنت بیاموزیم

روش تدريس روخواني قرآن

1- بهره‌گيري از سواد آموزي فارسي: آغاز آموزش روخواني قرآن از پايه‌ي اول دو فايده‌ي مهم دارد:

الف- بازشناسي صامت‌ها و مصوت‌ها در کلمات جديد (کلمات قرآني) موجب تقويت سواد آموزي مي‌شود و مهارت خواندن و نوشتن فارسي دانش‌آموزان را افزايش مي‌دهد.

ب- از آن جا که در کلمات و عبارات قرآني، حرکات و صداهاي بسيار متنوع  و نسبتاً زياد به کار مي‌رود، مهارت روخواني قرآن کاملاً به دقت در صحت خواندن حرکات وابسته است.

2- بهره‌گيري از حواس: بهره‌گيري از اين دو حس به شيوه‌ي زير است:

الف- حس بينايي

لوحه‌ي آموزشي، وسيله‌اي است که حس بينايي دانش‌آموزان را به نحو احسن به کار مي‌گيرد و دقت و توجه آن‌‌ها را به خوب ديدن حروف و علائم جلب مي‌کند.

ب- حس شنوايي

3- آموزش از ساده به مشکل

با توجه به ويژگي‌هاي فوق در آموزش روخواني قرآن، در دوره‌ي ابتدايي بايد نکات زير رعايت شود:

1-     مراحل کسب مهارت روخواني

الف- بخش خواني

ب- شمرده‌خواني

ج- روان‌خواني

2- استفاده از رسم الخط آموزشي

3- تأکيد بر کسب مهارت عملي

4- تمرين و تکرار مناسب و کافي

روش تدريس صامت و مصوت

خط فارسي و قرآن در بيش‌تر نمادها (حروف و حرکات) وحدت دارند. از اين رو مي‌توان آموزش روخواني قرآن را بر سواد آموزي فارسي بنا نهاد؛ يعني پس از آن که دانش‌آموزان حروف و حرکات خط فارسي (صامت‌ها و مصوت‌ها) را آموختند، بدون هيچ گونه آموزش جديدي، روخواني برخي از کلمات و عبارات قرآن را آغاز مي‌کند. اين امر،‌حداقل دو فايده‌ي زير را دارد.

الف- از آموزش مجدد حروف و حرکات بي‌نياز مي‌شويم. آموزش مجدد، گذشته از آن که مقداري از وقت را به خود اختصاص مي‌دهد، چون تکرار آموخته‌هاي دانش‌آموزان است از انگيزه‌ي يادگيري مي‌کاهد.

ب- به کارگيري آموخته‌هاي فارسي در خواندن قرآن، هم موجب تقويت  ارتباط افقي دو درس فارسي و قرآن مي‌شود و هم شوق و شعف دانش‌آموزان و افزايش انگيزه يادگيري در هر دو درس را به دنبال دارد.

ترکيب صامت‌ها و مصوت‌ها به روش زير تمرين مي‌شود.

1-      لوحه‌‌ي جدول ترکيب صامت‌ها و مصوت‌ها بر روي تخته کلاس نصب مي‌شود.

2-      آموزگار به شيوه‌ي صحيح به حروف و حرکات اشاره مي‌کند و دانش‌آموزان به طور دسته‌جمعي صامت را با مصوت ترکيب کرده و مي‌خوانند تا خواندن تمام ترکيب‌‌هاي جدول به پايان برسد.

3-      آموزگار از هر يک از دانش‌آموزان مي‌خواهد که هر کدام، يک سطر از جدول را همراه با اشاره او بخوانند. خوب است ابتدا دانش‌‌آموزان قوي‌تر و سپس ساير دانش‌آموزان بخوانند.

4-      آموزگار به هر يک از صامت‌ها و مصوت‌ها به صورت پراکنده و نامنظم اشاره مي‌کند و از دانش‌آموزان مي‌خواهد که ابتدا به صورت دسته جمعي و سپس به صورت انفرادي، ترکيب مورد اشاره‌ي معلم را بخوانند.

اشاره کردن به بخش‌ها

1-      اشاره به صداهاي کوتاه: معلم به حرکات کوتاه ( ﹷ ﹻ ﹹ) اشاره مي‌کند تا دانش‌آموزان بخش تشکيل شده از حروف و آن حرکت را بخوانند؛‌مانند:

$                                        $                $     $

بـَ                 بـِ                            بـُ        کُـتِــبَ

 

2-اشاره به صداهاي بلند: از حرف به صداي بلند اشاره مي‌شود.

 

دو نکته:

1-      همان طور که ملاحظه کرديد، هنگام اشاره به صداهاي کوتاه دست ثابت است، ولي وقتي به صداهاي بلند اشاره مي‌کنيم، دست حرکت مي‌کند.

2-      اشاره به الف کوچک  (  ٰ  ) ماننده اشاره به صداهاي کوتاه است،‌مانند ذٰ لِکَ

فعاليت: اين کلمات را روي تخته بنويسيد و به شيوه‌ي صحيح به صداهاي کوتاه و بلند اشاره کنيد.

وَطورِسينينَ                         شاکِرونَ                      صَلاتي وَنُسُکي

3-      براي اشاره به حرف ساکن از صداي کوتاه به حرف ساکن اشاره مي‌شود. در اين حالت،‌دست از حرکت کوتاه به سوي حرف ساکن حرکت مي‌کند؛مانند:

قُل                          مَنْ                               هَبْ                              اَمْهِمْهُمْ

فعاليت: اين عبارات قرآني را روي تخته بنويسيد و به شيوه‌ي صحيح به بخش‌‌هاي آن اشاره کنيد.

اَنْ اَحْسَنْتُمْ اَحْسَنْتُمْ‌ لِاَنْفُسِکُمْ وَ هُوَ مَعَکُمْ اَينَما کُنْتُمْ

4-       اشاره به تنوين: به علامت تنوين اشاره مي‌شود. در اين حالت نيز دست ثابت است؛ مانند:

 

نَصْرًا                                                   وَرَقَـæ ٍ                  علَيمٌ

 

5-      اشاره به تشديد: براي خواندن بخش داراي تشديد، ابتدا از حرکت کوتاه به علامت تشديد آن‌گاه به بخش دوم حرف مشدد متناسب با حرکت آن اشاره مي‌شود؛ مانند:

رَبّ ِ                 اَمّا                    يَسّـِر                        حَقّ                              ٌ زَيَّنّا

نکته:‌ با توجه به ثابت بودن يا متحرک بودن دست، مي‌توان انواع پنج‌گانه‌ي اشاره‌هاي فوق را به دو دسته تقسيم کرد.

الف- اشاره‌ي ثابت: در اشاره به صداهاي کوتاه (ﹷ ﹻ ﹹ )، تنوين (ﹱ   -ٍ   -ٌ  ) و الف کوچک (-ٰ ) دست ثابت است.

ب_ اشاره‌ي متحرک: در اشاره به صداهاي بلند،‌حرف ساکن و تشديد دست حرکت مي‌کند.

6-      اشاره به بخش‌هاي داراي حروف ناخوانا:‌در اين حالت از صداي کوتاه قبل از حروف ناخوانا به ساکن يا تشديد بعد از آن‌ها اشاره مي‌شود؛مانند:

وَالْفَجرِ                     بِالْقَلَمِ                 هْـذالْبَيتِ                              ذَي الْاَوتادِ

اَلَّرحـْمنُ                   وَاتَّقوهُ                   بِالصَّبْرِ

نَهَي النَّفْسَ              اَقيمُوالدّينَ

7-      اشاره به الف کوچک روي ياء ناخوانا(ـي) در بخش‌هاي داراي اين الف کوچک مانند صداهاي بلند،‌دست از حرف به سوي الف کوچک اشاره مي‌کند؛ مانند:

ناديٰ                             تَرضيٰ                           حَتيٰ                             صَلّيٰ

تذکر مهم: در تمام انواع اشاره کردن به بخش‌ها چه در زمان تدريس و چه در زمان تمرين و يادآوري، معلم به هيچ وجه نبايد خودش بخش‌ها را بخواند؛ بلکه دانش‌آموزان با اشاره‌ي دست معلم، بخش‌ها، کلمات يا عبارات را به صورت دسته جمعي يا انفرادي مي‌خوانند.

روش تدريس حرف ساکن

حرف بي حرکت، ساکن است و با حرف متحرک قبل از خودش در يک بخش خوانده مي‌شود. براي کسب مهارت در خواندن بخش‌هاي حرف ساکن مراحل زير انجام مي‌شود.

الف- نصب لوحه‌ي جدول ترکيب صداها با حروف ساکن بر روي تخته.

ب- معلم با حرکت دست بدون آن که خودش بخواند، از صداي کوتاه به حرف ساکن اشاره مي‌کند و دانش‌آموزان به صورت دسته جمعي مي‌‌خوانند.

ج- معلم مانند مرحله‌ي قبل با اشاره به بخش داراي ساکن، از هر دانش‌آموز مي‌خواهد که يک سطر جدول را بخواند. کسب مهارت در صحيح خواندن بخش‌هاي داراي سان، زمينه‌ي درست خواندن بخش‌هاي داراي تشديد را فراهم مي‌آورد.

فعاليت: جدول مربوط به حروف ساکن را بر روي تخته نصب کنيد تا چند نفر از دانشجويان آن را تدريس کنند.

اَبـ	اِبـ	اُبـ	اَتـ	اِتـ	اُتـ	اَثـ	اِثـ	اُثـ
اَجـ	اِجـ	اُجـ	اَحـ	اِحـ	اُحـ	اَخـ	اِخـ	اُخـ
اَد	اِد	اُد	اَذ	اِذ	اُذ	اَر	اِر	ارُ
اَز	اِز	اُز	اَسـ	اِسـ	اُسـ	اَشـ	اِشـ	اُشـ
اَصـ	اِصـ	اُصـ	اَضـ	اِضـ	اُضـ	اَط	اِط	اُط
اَظ	اِظ	اُظ	اَعـ	اِعـ	اُعـ	اَغـ	اِغـ	اُغـ
اَفـ	اِفـ	اُفـ	اَقـ	اِقـ	اُقـ	اَکـ	اِکـ	اُکـ
اَلـ	اِلـ	اُلـ	اَمـ	اِمـ	اُمـ	اَنـ	اِنـ	اُنـ
اَو	اِو	اُو	اَهـ	اِهـ	اُهـ	اَيـ	اِيـ	اُيـ

 

روش تدريس حرف داراي تشديد

حرف مشدّد(داراي تشديد) هنگام تلفظ،دوبار خوانده مي‌شود. کسب مهارت صحيح خواندن حروف مشدّد براي دانش‌آموزان کمي مشکل است؛ از اين رو، نيازمند دقت در آموزش و تمرين بيش‌تر مي‌باشد. در آموزش حرف مشدّد، تفهيم اين مطلب ضروري است که هر حرف مشدّد دوبار خوانده مي‌شود، بار اول با حرف متحرک قبل از خود و بار دوم با حرکت خودش. از آن جا که اين مطلب تا حدودي انتزاعي است مي‌توان براي تفهيم و آموزش آن به روش زير عمل کرد.

معلم ابتدا کلمه‌ي "بنَنا" را روي تخته مي‌نويسد و از دانش‌آموزان مي‌‌خواهد که آن را بخوانند. سپس از آن‌ها مي‌پرسد آيا کلمه‌ي "بَنّا" را اين گونه مي‌نويسيم؟ خواهند گفت:‌نه!آن گاه شکل صحيح کلمه را جلوي آن مي‌نويسد.                                                                بَـنـنـا بـَنّـا

معلم در حالي که به دو حرف "نـ" و کلمه‌ي "بَننا" اشاره مي‌کند،‌از دانش‌آموزان مي‌پرسد اين کلمه چند "نـ" دارد؟

دانش‌آموزان:‌دو تا

معلم در حالي که به کلمه‌ي "بَنّا" اشاره مي‌کند، مي‌پرسد، اين کلمه چند "نـ"‌دارد.

دانش‌آموزان:‌يکي

معلم در حالي که به تشديد اشاره مي‌کند، مي‌پرسد:‌به جاي يکي از "نـ"‌ها چه گذاشته‌ايم؟

دانش‌آموزان: تشديد

معلم: بچه‌ها! پس هر وقت علامت تشديد روي حرف باشد، آن حرف را چند بار مي‌‌خوانيم؟

دانش‌آموزان : دوبار

اگر گفتند "يکي" دوباره به شکل سمت راست اشاره مي‌شود تا به خوبي دريابند که تشديد به جاي يکي ازآن‌هاست.

معلم در حالي که به سوي صداي فتحه"بَـ" اشاره مي‌کند، مي‌گويد: بچه‌ها!"نـ" اول را همراه کدام صدا مي‌خوانيم؟

دانش‌آموزان:‌با صداي "ﹷ" قبلش.

به اين ترتيب دو امر زير براي دانش‌آموزان يادآوري مي‌شود:

1-      هر حرف‌ِ داراي تشديد،‌دوبار خوانده مي‌شود.

2-      اين حرف،‌يک بار با حرف صدادار قبلش و بار دوم با حرکت خودش خوانده مي‌شود.

معلم چند کلمه‌ي مشدّد ديگر را که دانش‌آموز در فارسي خوانده‌اند روي تخته مي‌نويسد و به روش فوق آموزش مي‌دهد. از آن جا که آموزش روخواني قرآن پيرو زبان آموزي فارسي است بايد حرف مشدّد پس از آموزش علامت تشديد در فارسي،‌تدريس شود.

در قسمت "اشاره کردن به بخش‌ها" با شيوه‌ي اشاره به بخش‌هاي داراي تشديد آشنا شديد، ولي نکته‌ي بسيار مهم آن که هنگام اشاره از حرکت قبل از تشديد به علامت تشديد بايد کمي مکث کرد،‌آن‌گاه به خوبي حرف مشدد اشاره نمود. اين امر از آن رو اهميت دارد تا دانش‌آموزان به کمک اين مکث به خوبي درک کنند که حرف مشدّد بايد دوبار خوانده شود.

براي کسب مهارت کافي در صحيح خواند حروف مشدّد، جدول ترکيبات تشديد، مانند مراحل آموزش و تمرين جدول حروف ساکن، تدريس و تمرين مي‌شود.

فعاليت: جدول ترکيبات تشديد را روي تخته نصب کنيد و چند نفر با توجه به مراحل آموزش و نحوه‌ي صحيح اشاره کردن آن را تدريس کنند.

اَبـَّ	اَبـّ ِ	اَبـُّ	اَبـّا	اَبـّي	اَبـّو
اَتـَّ	اَتـّ ِ	اَتـُّ	اَتـّا	اَتـّي	اتـَّو
اَثَّـ	اَثّـ ِ	اَثُّـ	اَثّـا	اَثّـي	اَثّـو
اَجـَّ	اَجـّ ِ	اَجـُّ	اَجـّا	اَجـّي	اجـّوَ
اَحـَّ	اَحـّ ِ	اَحـُّ	اَحـّا	اَحـّي	اَحـّو
اَخـَّ	اخـّ ِ	اَخـُّ	اَخـّا	اَخـّي	اَخـّو
اَدَّ	اَدّ ِ	اَدُّ	اَدّا	اَدّي	اَدّو
اَذَّ	اَذّ ِ	اَذُّ	اَذّا	اَذّي	اَذّو
اَرَّ	اَرّ ِ	اَرُّ	اَرّا	اَرّّي	اَرّو

نمونه‌اي از جدول ترکيبات تشديد

 

تذکر:‌مباحث مربوط به" ترکيب صامت‌ها و مصوت‌ها، اشاره کرده به بخش‌ها، بخش داراي ساکن يا تشديد" در پايه‌ي اول ابتدايي تدريس و تمرين مي‌شود و در پايه‌ي دوم به منظور کسب مهارت، يادآوري و تمرين مي‌گردد.

روش تدريس حروف ناخوانا

در بيش‌تر زبان‌ها حرف ناخوانا وجود دارد. در خط فارسي نيز برخي حروف، ناخوانا هستند مانند "واو" در کلمات خواهر و خويش. هم چنين در زبان فارسي برخي از کلمات عربي که داراي حروف ناخوانا هستند به کار مي‌رود؛ مانند: مؤدّب‌،‌سؤال،‌مثلاً، مرتضيٰ ، نهج‌البلاغه،‌ سيّدالشهُّدا، علي‌بن‌موسي‌الرّضا و صاحب‌الزّمان.

از آن جا که مهم‌ترين هدف آمورش روخواني در دوره‌ي ابتدايي کسب مهارت است؛ از اين رو به جاي پرداختن به بيان تعاريف و اصطلاحات که عموماً انتزاعي است، بايد در اين آموزش تدابيري اتخاذ شود که دانش‌آموزان به طور کاربردي و عملي، مهارت مورد نظر را کسب کند. بنابراين حروف ناخوانا در دو مرحله‌ تدريس مي‌شود.

مرحله‌ي اول- آموزش حروف ناخوانا به صورت حروف متمايز:با متمايز کردن حروف ناخوانا دانش‌آموز متوجه مي‌شود که نبايد حروف متمايز را بخواند. به کمک اين تدبير که نمونه‌اي از رعايت اصل ساده به مشکل است،‌دانش‌آموزان مي‌‌توانند به راحتي و بدون نياز به قواعد و اصطلاحات از همان آغاز، عبارات قرآني را به طور صحيح بخوانند. حروف ناخوانا در پايه‌هاي اول تا سوم به صورت متمايز نوشته مي‌شود.

در کتاب‌هاي آموزشي قرآن براي متمايز کردن حروف ناخوانا از شيوه‌هاي مختلفي استفاده مي‌شود. در گذشته، معمولاً اين حروف،‌رنگي چاپ مي‌شد؛ ولي اکنون بيش‌تر به صورت حروف توخالي چاپ مي‌شود. به نظر مي‌رسد روش تو خالي کردن حروف مناسب‌ترباشد؛ زيرا با مفهوم ناخوانا بودن سازگاري دارد؛ انتقال به خط معمولي در اين حالت ساده‌تر انجام مي‌شود و ضمناً اين تدبير از نظر مسائل چاپي نيز مناسب‌تر است.

به حروف ناخوانا در کلمات زير توجه کنيد:

قـالـوا                بَـلـيٰ                نُـؤمِن

در بسياري ازموارد،‌حروف ناخوانا در وسط بخش قرار مي‌گيرد که بايد حرکت قبل از اين حروف را به حروف ساکن يا مشدّد بعد از آن‌ها وصل کرد. از اين رو علاوه بر تو خالي کردن حروف ناخوانا به کمک فلش اتصال،‌دو طرف اين حروف مشخص شده است. اين تدبير، ميدان ديد دانش‌آموز را در اين گونه بخش‌ها افزايش داده و آن‌ها را در صحيح خواندن و کسب مهارت لازم کمک مي‌کند:‌مثال:‌

ذُوالْعَرشِ الْمَجيدُ                        اِلَـي الْجِبالِ                                            اِلـٰä الـنّاسِ

اَقيمـُواالـدّينَ                               وَ نَهَـي الـنَّفسَ عَنِ الْهَويٰ

مرحله‌ي دوم – آموزش قواعد حروف ناخوانا: پس ازکسب مهارت نسبي در مرحله‌ي قبل،‌قواعد مربوط به حروف ناخوانا به صورت کاربردي و به زبان ساده تدريس شده و به تدريج حروف تو خالي به صورت معمولي نوشته مي‌شود. پس از توپر کردن حروف ناخوانا، در مواردي که فلش اتصال دارد،اين فلش‌ها به تدريج از ترکيبات ساده، سپس از ترکيبات مشکل حذف مي‌شود. اين مرحله در پايه چهارم و پنجم تدريس و تمرين مي‌شود.

قواعد حروف ناخوانا طي مراحل زير تدريس مي‌شود:

1-              در مواردي که حرف ناخواناي مورد نظر، در زبان فارسي کاربرد دارد، چند مثال آورده و از دانش‌آموزان مي‌‌خواهيم که آن‌‌ها را بخوانند. آن گاه از آن‌ها مي‌پرسيم که کدام يک از حروف خوانده نمي‌شوند.

2-              چند مثال از کلمات قرآني که حروف ناخواناي مورد نظر در آن‌ها به صورت توخالي است، روي تخته مي‌نويسيم و از دانش‌آموزان مي‌خواهيم که آن‌ها را بخوانند و حروف ناخوانا را مشخص کنند.

3-              قاعده‌ي مورد نظر با پرسش و پاسخ از دانش‌آموزان و به زبان ساده و کاربردي توضيح داده مي‌شود.

4-              چند مثال از کلمات قرآني که حروف ناخواناي مورد نظر در آن‌‌ها توپر شده است، آورده مي‌شود(مي‌توان از همان مثال‌‌هاي بند سوم استفاده کرد) تا دانش‌آموزان ‌آن‌ها را بخوانند و حروف ناخواناي آن‌‌ها را مشخص کنند.

انواع حروف ناخوانا

1-     پايه‌هاي همزه (ؤئ) و الف کوچک (يٰ) مانند:‌مُؤمِن،يُبدَئُ، موسيٰ ، اِليٰ

2-     "ا، ي" بعد از تنوين "ﹱ ا، ﹱ ي"‌مانند:‌غَفورًا،‌هُدًي

3-     الف بعد از "و"‌آخر "...وا" مانند: عَمِلوا

4-     موارد خاص مانند:‌اوُلـٰئَکَ، اََنَا

5-     "و ا ي" بدون حرکت قبل از ساکن مانند: فَاصْبِرْ، ذِي الْعَرشِ، ذُوالْجَلالِ

6-     " و ا لـ ي " بدون حرکت قبل از تشديد مانند: اَلَّرحْمـٰنِ الرَّحيمِ، نَهَي النَّفسَ، عَمِلُواالصّالِحاتِ

اينکه به روش تدريس حروف " و ا لـ ي" بدون حرکت قبل از تشديد مطابق مراحل آموزش توجه کنيد.

1-     مثال فارسي: عَليّ بن موسَي الرّضا عَليهِ‌السَّلام

دانش‌آموزان کلمات بالا را مي‌‌خوانندآن‌گاه از آن‌ها مي‌پرسيم در اين کلمات چه حروفي ناخواناست.

2-     مثال قرآني با حروف ناخواناي توخالي: اَقيمُواالصَّلاۃ َ

دانش‌آموزان پس از خواندن عبارت فوق، بيان مي‌کنند که با چه حروفي خوانده نشده است.

3-     بيان قاعده:معلم با پرسش و پاسخ از دانش‌آموزان،‌به ترتيب زير آن‌ها را به فهم قاعده‌ي مورد نظر مي‌رساند.

-          حروف ناخوانا در عبارت فوق حرکت دارند يا نه؟

-         نه!

-         بعد از اين حروف چه علامتي آمده است؟

-         تشديد!

-         (معلم در حالي که با حرکت دست از صداي قبل از اين حروف ناخوانا به تشديد اشاره مي‌کند، مي‌پرسد) صداي قبل از اين حروف به چه چيزي وصل مي‌شود؟

-         به تشديد!

آن گاه معلم به شکل زير قاعده را بيان مي‌کند

همایش توجیهی طرح گذربان مدرسه

 

 باحضور نیروی انتظامی شهرستان

 

 وشهرداری محترم ومدارس مجری طرح

 

 درتاریخ ۶/۱۰/۸۶ در محل سالن

  

 پیام نوربرگزار می گردد.

سرانجام در تاریخ ۶/۱۰/۸۶ مراسم گذربان

 

با حضور فرماندهی نیروی انتظامی شهریار

 

ومدیریت آموزش و پرورش شهرستان

 

 شهریار ودانش آموزان مجری و مدیران

 

 مدارس این طرح درموعد مقرر اجرا گردیدو

 

 آموزشهای لازم ارائه گردید

 

دروس مربوط به طراحی آموزشی اعلام

 شدهمکاران محترم با مراجعه به بخشنامه مربوطه

 حداکثر تا تاریخ ۱۲/۱۰/۸۶ طراحی های خود را به

 شورای مدرسه تحویل دهند تا پس از بررسی بیست

 درصدآثار به کارشناسی ابتدایی تحویل گردد

 

امروز ۹/۱۰/۸۶ مسئولین پیگیری طرحهابه

 

 همراه یکی از معلمین توانمند در طراحی آموزشی در 

 

 

 دبستان علی اکبر فولادی روش طراحی آموزشی را

 

 بصورت کارگاهی فراگرفتند.