آیین نامه اجرایی مدارس
دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش
تابستان 1379
پیش گفتار:
آشنایی مدیران مدارس و مسئولان آموزش و پرورش با حدود اختیارات خود و ارکان مدرسه و مقررات تحصیلی از شرایط لازم برای موفقیت یک مدیر به شمار می آید . بررسی های دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش در سال 1376 نشان داد که فقدان یک آیین نامه جامع در این زمینه و وجود مقررات متعدد ، موردی و بعضاً غیر همسو ، مدیران مدارس را با مشکلات عدیده ای رو به رو ساخته است . بر این اساس مقرر گردید دبیرخانه شورا با همکاری مدیران و کارشناسان حوزه ستادی نسبت به تدوین آیین نامه جامعی با عنوان آیین نامه اجرایی مدارس اقدام کند . آیین نامه مذکور تدوین و پس از طرح در کمیسیون مقررات تحصیلی و کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش با مجوز شورا به صورت آزمایشی در سال تحصیلی 79-78 در کلیه مدارس کشور به اجرا در آمد . آیین نامه مذکور با توجه به نظرات واصله اصلاح شد و تلاش گردید در بازنگری ، اختیارات جدیدی در راستای سیاست مدرسه محوری به مدارس واگذار شود و بستر مناسبی برای تحقق شعار مدرسه محوری یا مدیریت مدرسه محور فراهم گردد . در مدیریت مدرسه محور که آن را اجمالاً راهبردی برای تسهیل دسترسی به اهداف تعلیم و تربیت از طریق واگذاری بخشی از اختیارات تصمیم گیری به ارکان مدرسه تعریف می کنند . تأکید اساسی بر مشارکت مدیران ، معلمان ، دانش آموزان و اولیا آنها در تصمیم گیری و شفاف کردن اهداف و اختیارات می شود تا مدارس به جای آنکه صرفاً مجری شیوه نامه های ابلاغی باشند ، خود در برنامه ریزی های مدرسه نقش اصلی را عهده دار شوند . لازمه تحقق مدرسه محوری تدوین اهداف ، تعریف ارکان و تعیین حدود اختیارات ارکان مدرسه است که شورای عالی آموزش و پرورش در طی دو سال اخیر بیشترین وقت خود را به این امور اختصاص داده است . درسال 1379 برای اولین بار در تاریخ آموزش و پرورش ایران اهداف دوره های تحصیلی به تفصیل تدوین و در اختیار مدارس قرار گرفت و ارکان مدرسه و اختیارات آنها نیز در آیین نامه اجرایی مشخص گردید و به تصویب شورا رسید . بدون شک اجرای مناسب آیین نامه اجرایی زمینه واگذاری اختیارات بیشتر را به ارکان مدرسه فراهم خواهد کرد .
ذکر این مطلب نیز ضروری است که مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش بر اساس ماده 5 قانون تأسیس شورای عالی آموزش و پرورش مصوب مجلس محترم شورای اسلامی ، در حدود قانون معتبر بوده و برای موسسات ذیربط لازم الاجرا است . مدیران محترم مدارس و مسئولان گرانقدر آموزش و پرورش توجه داشته باشند که تفسیر مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش بر عهده خود شورا می باشد و در صورت ابهام باید از هر گونه تفسیر خودداری و موضوع را از طریق دبیرخانه شورا پیگیری فرمایند .
در این مجموعه ، آیین نامه اجرایی مدارس که در سال امیر مومنان علی (ع) در 110 ماده و 52 تبصره به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش رسیده است ، تقدیم می شود . کلیه مدارس ابتدایی ، راهنمای تحصیلی ، متوسطه نظری ، فنی و حرفه ای ، کاردانش و پیش دانشگاهی موظف به اجرای این آیین نامه می باشند . مدارس استثنایی ، شبانه روزی ، استعدادهای درخشان ، نمونه دولتی ، غیرانتفاعی و مدارس وابسته به سایر وزارتخانه ها ، نهادها و مراکز غیر وابسته به آموزش و پرورش که بر اساس قوانین و مقررات خاص تأسیس می شوند ، بجز در مواردی که تابع قوانین خود هستند ، مشمول مفاد این آیین نامه خواهند بود .
ضمناً مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش در کتابی تحت همین عنوان توسط انتشارات مدرسه منتشر شده است که استفاده از مفاد آن می تواند در انتظام بخشی به امور مدرسه بسیار موثر واقع شود .
ان شاء ا…
دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش
مقدمه :
اهمیت و نقش آموزش و پرورش در بهسازی و توسعه زندگی فردی و اجتماعی موجب شده است که جامعه و اولیای دانش آموزان انتظار داشته باشند که مدرسه محیطی رشد دهنده ، پویا و زمینه ساز پرورش استعدادهای بالقوه و خداداد فرزندان آنان باشد . تحقق اهداف متعالی آموزش و پرورش و لزوم توجه به روحیات و ویژگیهای نسل جوان ، تفاوتهای ناشی از شرایط جغرافیایی و محیطی محدودیت منابع و امکانات ، ایجاب می کند که اداره امور مدارس مبتنی بر افزایش قدرت تصمیم گیری ، استقلال نسبی ، انعطاف پذیری و روشهای غیر متمرکز و مشارکت جویانه باشد تا بتواند فضای عمومی مدرسه را پویا ، پرنشاط و فعال نموده و توانمندی ها و خلاقیت های مدیران ، معلمان و دانش آموزان را به خوبی شکوفا و متجلی سازد . بدین جهت لازم دیده شد آیین نامه اجرایی مدارس با توجه به سیاست ها و راهبردهای اساسی آموزش و پرورش از جمله تمرکززدایی ، مدرسه محوری و توسعه مشارکت همه بعدی تنظیم گردد و با تفویض اختیارات لازم به مدارس ، زمینه مناسب تری برای تحقق اهداف تعلیم و تربیت فراهم شود .
فصل اول - کلیات
ماده1- مدرسه از مهمترین نهادهای اجتماعی ، تربیتی و آموزشی و اصلی ترین رکن تعلیم و تربیت است که به منظور تربیت صحیح دانش آموزان در ابعاد دینی ، اخلاقی ، علمی ، آموزشی ، اجتماعی و کشف استعدادها و هدایت و رشد متوازن روحی و معنوی و جسمانی آنان بر اساس اهداف مصوب دوره های تحصیلی ، برابر ضوابط و دستورالعملهای وزارت آموزش و پرورش تأسیس و اداره می شود .
ماده 2- مدرسه با همکاری کلیه کارکنان و با مشارکت دانش آموزان و اولیای آنان زیر نظر مدیر مدرسه اداره می شود . تعداد کارکنان مدرسه و شرح وظایف هر یک از آنان توسط وزارت آموزش و پرورش ابلاغ می شود .
· فصل دوم - ارکان و شوراهای مدرسه
· نکات ضروری در مورد انجمن اولیا و مربیان و شوراهای مدرسه
فصل دوم –ارکان و شوراهای مدرسه
ماده 3- ارکان و شوراهای مدرسه عبارتند از :
1- مدیر مدرسه .
2- شورای مدرسه .
3- انجمن اولیا و مربیان .
4- شورای معلمان .
5- شورای دانش آموزان .
ماده 4- مدیر مدرسه به عنوان نماینده آموزش و پرورش منطقه مسئول حسن اجرای فعالیت های آموزشی ، پرورشی ، مالی و اداری مدرسه می باشد و در کلیه امور مدرسه مسئولیت دارد و موظف است بر اساس مقرارت با برنامه ریزی های مناسب و استفاده از مشارکت کارکنان ، دانش آموزان و اولیای آنها و با بهره گیری از امکانات و ظرفیت های داخل و خارج از مدرسه ، جهت تحقق اهداف مصوب دوره تحصیلی تلاش کند ، به گونه ای که ارزیابی عملکرد سال تحصیلی بیانگر ارتقاء و رشد کیفی و مطلوب دانش آموزان در ابعاد مختلف باشد .
ماده 5 - مدیر مدرسه موظف است با مشارکت کارکنان مدرسه و اولیای دانش آموزان برنامه سالانه خود را در ابعاد مختلف با رعایت ضوابط آموزش و پرورش تنظیم و به تصویب شورای مدرسه برساند .
ماده 6 - مدرسه موظف است با استفاده بهینه از منابع مالی دولتی و با بهره گیری از مشارکت های اختیاری مردمی و کمک های خیرین و تقویت منابع اعتباری مدرسه شرایط لازم را برای اجرای مناسب برنامه مدرسه فراهم کند.
ماده 7 - مدیر مدرسه باید با وظایف و مسئولیتهای خود و با شرح وظایف همکاران که از سوی آموزش و پرورش ابلاغ می شود به خوبی آشنا باشد . مدیر مدرسه موظف است شرح وظایف مصوب هر یک از کارکنان مربوط را به آنان ابلاغ نماید و بر اجرای صحیح آن نظارت کند .
ماده 8 - مدیر موظف است بطور منظم و برنامه ریزی شده شورای مدرسه ، انجمن اولیا و مربیان ، شورای معلمان و شورای دانش آموزان را تشکیل دهد و بر اجرای مصوبات و چگونگی ثبت و نگهداری سوابق و صورت جلسات مربوط نظارت کند . مدت فعالیت شوراها و انجمن اولیاء و مربیان تا تشکیل شوراها و انجمن سال تحصیلی بعد خواهد بود .
ماده 9 - انتصاب مدیران مدارس با رعایت اصل شایسته سالاری برابر آیین نامه انتصاب مدیران مصوب شورای عالی آموزش و پرورش خواهد بود .
ماده 10- در راستای سیاست مدرسه محوری و تفویض اختیارات به مدارس و به منظور توسعه مشارکت ، همکاری و استفاده از تجارب معلمان ، مربیان و اولیای دانش آموزان در اداره مدرسه ، بهبود فرایند تصمیم گیری ، ارتقای کیفی فعالیتهای آموزشی و پرورشی و اداری ، تدوین برنامه های سالانه مدرسه و هماهنگی امور و نظارت بر فعالیتهای مربوط ، در هر یک از مدارس شورایی به نام شورای مدرسه تشکیل می گردد . ترکیب اعضا و شرح وظایف شورای مدرسه به شرح زیر است :
1- مدیر مدرسه .
2- معاونین مدرسه .
3- یک نفر از مربیان امور تربیتی یا مشاوران به انتخاب مربیان و مشاوران مدرسه .
4- نماینده شورای معلمان .
5- نماینده انجمن اولیا و مربیان به انتخاب انجمن .
تبصره - در صورت لزوم و به ویژه در مواقعی که پیشنهادهای شورای دانش آموزان مطرح است مدیر مدرسه از نماینده شورای دانش آموزان و بر حسب مورد از افراد ذیربط و صاحب نظر برای شرکت در جلسات شورای مدرسه دعوت می کند .
1- مراقبت و نظارت بر فعالیتهای مدرسه در چهار چوب اهداف مصوب دوره تحصیلی و مفاد این آیین نامه .
2- نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش و دستورالعملهای مربوط و بخشنامه های ابلاغی از سوی وزارت آموزش و پرورش و برنامه ریزی برای توجیه و آموزش عوامل ذیربط .
3- بررسی و تأیید برنامه های پیشنهادی سالانه مدرسه که از سوی مدیر ، در چارچوب مقررات و ضوابط مربوط ، به شورا ارائه می شود .
4- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای ارائه شده از سوی شورای معلمان ، انجمن اولیا و مربیان و شورای دانش آموزان .
5- بررسی و تأیید برنامه های مربوط به بزرگداشت ایام الله و مناسبت های مختلف دینی و انقلابی و ملی .
6- بررسی و تأیید برنامه های مربوط به مسابقات علمی ، ورزشی ، فرهنگی و هنری در سطح مدرسه .
7- بررسی و تأیید برنامه اردوها و بازدید های دانش آموزان از مراکز علمی ، فرهنگی ، حرفه ای با رعایت ماده 107 این آیین نامه .
8- بحث و اتخاذ تصمیم در مورد چگونگی برگزاری امتحانات با رعایت مقررات و دستورالعملهای مربوط .
9- تصمیم گیری در مورد تشویق و تنبیه دانش آموزان برابر مندرجات بندهای « 2 و 3 » فصل ششم این آیین نامه .
10- برنامه ریزی برای تقدیر از کارکنان و دانش آموزان نمونه به منظور ارائه الگوهای شایسته با همکاری انجمن اولیا و مربیان .
11 - تصمیم گیری در مورد تخلفات امتحانات داخلی دانش آموزان برابر آیین نامه رسیدگی به تخلفات امتحانی .
12- تصمیم گیری در مورد لباس و پوشش دانش آموزان ، در چارچوب مبانی و ضوابط مندرج در فصل پنجم این آیین نامه.
13- نظارت بر فرایند بودجه بندی برنامه درسی ارائه شده از سوی شورای معلمان و تأیید آن برای اجرا .
14- بررسی مشکلات موردی دانش آموزانی که با مسائل خاصی از نظر آموزشی و پرورشی مواجهند و ارائه پیشنهاد به کمیسیون خاص ادارات آموزش و پرورش مربوط با توجه به اختیارات کمیسیون مذکور .
15- صدور مجوز اخذ امتحان از دانش آموزی که در امتحان پایانی1 داخلی و امتحان جهش تحصیلی و تغییر رشته غیبت موجه داشته است تا دو هفته پس از پایان ایام امتحانات .
1- برابر رأی صادره در دویست و سی و چهارمین جلسه کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 7/4/79 منظور از امتحان پایانی غایبین مجاز در نظام امتحانی نیمسالی امتحانات پایان نیمسال و در نظام سالی امتحانات خرداد و شهریور ماه است . ضمناً دانش آموزان دوره پیش دانشگاهی مشمول این بند نخواهند بود .
16- بررسی و تصویب پیشنهاد شورای معلمان در مورد تعیین پایه تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی مشمول ماده 43 این آیین نامه .
17- برنامه ریزی برای کمک به دانش آموزانی که شرایط استفاده از ماده 54 این آیین نامه را دارا می باشند .
18- تصمیم گیری در مورد دایر بودن مدرسه در ایام تعطیل رسمی و اوقات فراغت ، برای فعالیتهای فوق برنامه آموزشی و پرورشی ، با مسئولیت مستقیم مدیر مدرسه .
19- برنامه ریزی برای ارتقای هر چه بیشتر دانش معلمان و کارکنان مدرسه .
20- ترویج و گسترش فعالیتهای آموزشی ، پرورشی و تقویت اعتقادات دینی ، قرآنی و نماز و مکارم اخلاقی و فراهم آوردن امکانات و زمینه های برگزاری شایسته مراسم گوناگون عبادی- سیاسی .
21- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد چگونگی ارتقاء مهارت های زندگی و اجتماعی مورد نیازدانش آموزان .
22- برنامه ریزی مناسب به منظور توسعه تربیت بدنی ، بهبود وضع امکانات ورزشی ، حفظ و توسعه نمودهای عینی اخلاق و آداب اسلامی ، ارتقای سطح بهداشت ، بهبود وضعیت فضا و تجهیزات کارگاهی ، آزمایشگاهی و نمازخانه و حفظ محیط زیست .
23- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد نحوه مشارکت مؤسسات و دستگاههای آموزشی خارج از مدرسه در آموزشهای علمی و عملی دانش آموزان بر اساس آیین نامه های مربوط .
24- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد عرضه تولیدات و ارائه خدمات حاصل از فعالیتهای آموزشی (عملی _ کارگاهی) دانش آموزان به متقاضیان بر اساس آیین نامه مربوط .
25- برنامه ریزی مناسب برای برقراری ارتباط و تعامل بین مدرسه و جامعه محلی به منظور بهره مندی از امکانات و ظرفیت های پیرامون مدرسه در ارتقاء امور کمی و کیفی مدرسه .
26- تعیین پایه تحصیلی دانش آموزی که در نظام آموزشی خارجی تحصیل کرده و متقاضی ادامه تحصیل در مدرسه ایرانی خارج از کشور است ، با رعایت مفاد آئین نامه ارزشیابی مدارک تحصیلی خارجی1 .
27- تغییر رشته تحصیلی دانش آموزانی که رشته تحصیلی آنان در کشور محل انتقال موجود نمی باشد (چنانچه دانش آموز باید در محل امتحان برخی از دروس به عنوان تغییر رشته شرکت کند می تواند ضمن ثبت نام و ادامه تحصیل در رشته مورد نظر ، دروس مربوط را تا پایان سال تحصیلی امتحان دهد) .2
1 و 2 - بندهای 26 و 27 منحصراً از اختیارات شورای مدارس ایرانی خارج از کشور می باشد .
28- انتخاب دانش آموز جهت تحصیل در مدرسه شبانه روزی با رعایت اساسنامه مدارس شبانه روزی .
29- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد دانش آموزانی که با مشکلات اخلاقی و رفتاری خاص مواجهند با حفظ و رعایت شأن و کرامت انسانی آنان و تصمیم گیری در مورد دانش آموزان مشمول ماده 84 این آیین نامه . در چنین مواردی موضوع با حضور مدیر ، یکی از معاونین به انتجاب مدیر ، یک نفر از مربیان امور تربیتی به انتخاب مربیان و مشاور مدرسه (در صورت وجود مشاور در مدرسه) بررسی و تصمیم لازم اتخاذ می شود .
ماده 11 – ریاست شورای مدرسه با مدیر است و دستور جلسات شورای مدرسه با نظر اعضای شورای مذکور توسط مدیر مدرسه تعیین می شود . مسئولیت اجرای تصمیم های شورای مدرسه نیز با مدیر خواهد بود . همه کارکنان مدرسه موظفند برای اجرای مطلوب مصوبات شورا همکاری نمایند .
تبصره- دبیر شورای مدرسه در اولین جلسه از بین اعضا تعیین می شود . دبیر شورا موظف است خلاصه ای از مذاکرات یا تصمیمات متخذه هر جلسه را ثبت نموده و به امضای اعضای شورا برساند.
ماده12- در هر سال تحصیلی مدیر باید در اولین فرصت و حداکثر یکماه پس از بازگشایی مدارس نسبت به تشکیل شورای مدرسه اقدام کند . شورای مدرسه حداقل هر دو هفته یکبار تشکیل جلسه خواهد داد .
ماده 13- شورای مدرسه با حضور دو سوم اعضا رسمیت می یابد و مصوبات آن با رأی اکثریت حاضرین جلسه قابل اجرا می باشد . مصوبات شورا نباید با آیین نامه ها و مقررات عمومی کشور و ضوابط وزارت آموزش و پرورش مغایرت داشته باشد .
تبصره- در مدارسی که به علت کم بودن تعداد دانش آموزان و عدم حضور برخی از افراد موضوع بند الف ماده 10 تعداد اعضا کمتر از 3 نفر باشد شورا تشکیل نمی شود و وظایف آن به مدیر واگذار می گردد .
پیش گفتار
آیین نامۀ جدید امتحانات دوره های ابتدایی و راهنمایی تحصیلی (طرح آزمایشی امتحانات دو نوبتی) با تلاش قابل تقدیر مدیران و معلمان حدود 12000 مدرسه در 87 منطقه آموزشی کشور و در مدارس راهنمایی تحصیلی سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان و کلیۀ مدارس ایرانی خارج از کشور در سالهای تحصیلی 78-77 و 79-78 به اجرا در آمد . این آیین نامه با توجه به رویکردهای جدید در ارزشیابی های پیشرفت تحصیلی و به منظور افزایش پایداری و کاربست آموخته ها در حل مسایل زندگی به ارزشیابی های مستمر ، آزمونهای عملکرد تکالیف ، فعالیتهای خارج از کلاس مرتبط با درس توجه و اهمیت ارایه بازخوردهای اصلاحی به دانش آموزان در جریان یادگیری را در کنار ارایۀ نمرات امتحانات پایانی آشکار کرده است . پژوهشکدۀ تعلیم و تربیت حسب نظر شورای عالی آموزش و پرورش ارزشیابی از این طرح را انجام و گزارشهای مربوط را تهیه کرد . در گزارش نهایی پژوهشکده اعلام شده است که بر اساس ابزارهایی مشابه ابزارهای اندازه گیری صلاحیتهای پایه دانش آموزان در طرح تیمز و طرح .A.B.C ، صلاحیتهای دانش آموزان مشمول طرح در نمونه ای تقریباً یکسان از سایر دانش آموزان اندازه گیری و مقایسه شده است و در مجموع پایداری و مهارت کاربست اموخته ها در دانش آموزان مشمول طرح از سایر دانش آموزان بیشتر بوده است .
مدیران و معلمان نیز آیین نامۀ جدید را مناسب و بر امتحانات قبلی ارجح می دانند . اولیاء دانش آموزان آیین نامه قدیم را ترجیح داده اند و عقیده دارند که اگر تعداد دفعات امتحانی بیشتر باشد انگیزۀ یادگیری در دانش آموزان افزایش می یابد .
با توجه به گزارش پژوهشکده تعلیم و تربیت ، شورای عالی آموزش و پرورش در جلسه ششصد و پنجاه و سه مورخ 17/6/79مقرر داشت که آیین نامه جدید از سال تحصیلی 81-80 در کلیه مدارس ابتدایی و راهنمای تحصیلی به اجرا گذاشته شود و معاونت آموزشی با همکاری معاونت برنامه ریزی و نیروی انسانی و سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی نسبت به آموزش مدیران و معلمان و انجام فعالیتهای توجیهی اقدام و مقدمات لازم برای اجرای کامل آیین نامه جدید را از سال تحصیلی 81-80 فراهم کند . بنابراین کلیه مدارس و مناطق مجری آزمایشی آیین نامه از سال تحصیلی 80-79 ، آن را به صورت قطعی اجرا کردند و سایر مناطق آموزشی نیز اجازه یافتند با اخذ موافقت از مدیر کل آموزش و پرورش استان آیین نامه جدید را در سال تحصیلی 80-79 اجرا نمایند .
این آیین نامه از سال تحصیلی 80-81 در کلیه مدارس ابتدایی و راهنمایی تحصیلی کشور بصورت قطعی به مرحله اجرا در می آید و آیین نامه قبلی (موسوم به امتحانات سه ثلثی) ملغی اعلام می گردد . لازم است مدیران محترم مدارس بر عملکرد معلمان به ویژه در انجام ارزشیابی های مستمر نظارت کنند و نتیجه آن را در ارزشیابی از کار معلمان دخالت دهند .
امید است با توجیه اولیای دانش آموزان و آموزش معلمان و مدیران مدارس ، این آیین نامه به خوبی اجرا و روز به روز بر دقت ارزشیابی های مستمر افزوده شود . در پایان از کلیه مدیران ، معلمان ، دانش آموزان ، مسئولان ادارات و گروه های تحقیق و ارزشیابی که در جریان تهیه ، تدوین و تصویب این آیین نامه مشارکت فعالی داشتند قدردانی و تشکر می شود .
دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش
فصل اول- هدف :
در آموزش ابتدایی و راهنمایی تحصیلی ، ارزشیابی از فعالیت های آموزشی و پرورشی از وظایف معلمان است که به منظور کارآیی و اثر بخشی مدارس و مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یاددهی و یادگیری جهت نیل به هدفهای زیر انجام می پذیرد .
1- ارزیابی مستمر پیشرفت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان .
2- آگاه ساختن دانش آموزان از میزان پیشرفت تحصیلی و تربیتی خود و نیز مطلع ساختن اولیای آنان از وضعیت تحصیلی فرزندانشان .
3- پرورش استعدادها و پرورش روحیه تلاش ، ابتکار و رقابتهای سالم در دانش آموزان .
4- حصول اطمینان از تحقق شرایط لازم به منظور ارتقای دانش آموزان به پایه تحصیلی بالاتر .
5- بدست آوردن قسمتی از اطلاعات مورد نیاز برای ارزشیابی از کیفیت و محتوای برنامه های آموزشی ، روشها و وسایل تدریس و کار مدارس .
6- تشخیص استعدادها و علائق دانش آموزان به منظور راهنمایی آنان در فعالیتهای آینده .
فصل دوم- کلیات :
ماده 1- امتحانات دوره های ابتدایی و راهنمایی تحصیلی در دو نوبت برگزار می شود ، امتحانات نوبت اول لغایت دهم بهمن ماه و امتحانات نوبت دوم لغایت پایان خرداد ماه هر سال برگزار خواهد شد . در ایام امتحانات نوبت اول کلاسهای درس دایر خواهد بود . در امتحانات نوبت دوم دایر بودن کلاسهای درس الزامی نیست .
تبصره 1- امتحان پایانی نوبت اول از مطالب تدریس شده همان نوبت و امتحان نوبت دوم از تمام محتوای کتاب درسی به عمل می آید .
تبصره 2- نمره امتحان هر درس در نوبت اول با احتساب ضریب یک و در نوبت دوم با احتساب ضریب 2 در کارنامه درج می گردد .
ماده 2- نمره امتحان هر درس در هر نوبت میانگین نمره امتحان پایانی و نمره ارزشیابی مستمر همان نوبت خواهد بود که بر مبنای 20 مشخص می شود . ضمناً چنانچه نمره دانش آموزی پس از محاسبه میانگین نمره ارزشیابی مستمر و پایانی در هر یک از نوبتهای امتحانی داخلی به صورت اعشاری بود معلم مربوطه می تواند با توجه به وضعیت درسی دانش آموز در کلاس به هر نحو که صلاح می داند نمره وی را سرراست کند .
تبصره 1- نمره ارزشیابی مستمر با توجه به میزان مشارکت دانش آموز در فعالیتهای یادگیری از طریق بررسی تکالیف درسی ، انجام پرسشهای تدریجی ، بررسی فعالیت های مرتبط با درس خارج از کلاس و نظایر آن تعیین می شود و حداقل 5 نمره از نمره ارزشیابی مستمر به فعالیت های خارج از کلاس اختصاص می یابد . معلم موظف است حداکثر ده روز قبل از برگزاری امتحانات هر نوبت نمره ارزشیابی مستمر را به دفتر مدرسه تحویل دهد .
ضمناً معلمان باید نمره های ثبت شده در دفتر خصوصی را در صورت مرخصی یا انتقال از طریق مدرسه به معلم جدید تحویل دهند .
تبصره 2- نمره امتحانی نوبت شهریور ماه صرفاً بر مبنای امتحان پایانی خواهد بود و نمره ارزشیابی مستمر دخالت نخواهد داشت .
تبصره 3- درامتحان نهایی پایه سوم راهنمایی تحصیلی به شرطی نمره ارزشیابی مستمر نوبت دوم مؤثر خواهد بود که نمره امتحان پایانی کمتر از هفت نباشد .
تبصره 4- دانش آموزی که به علت غیبت موجه (ثبت نام بدون حضور در کلاس با مجوز کمیسیون خاص اداره آموزش و پرورش ، بیماری و نظایر آن) در طول هر یک از نوبتهای امتحانی اول و دوم فاقد نمره ارزشیابی مستمر است و لیکن در امتحانات پایانی نوبت های مذکور دارای نمره امتحانی است ، نمره امتحان پایانی وی عیناً به جای نمره ارزشیابی مستمر منظور می گردد .
تبصره 5- نمره ارزشیابی مستمر دانش آموزی که قبل از برگزاری امتحانات پایانی با رعایت مقررات از مدرسه ای به مدرسه دیگر منتقل شود ، توسط معلم مدرسه مقصد بر اساس ارزشیابی های وی و ارزشیابی های معلم مدرسه قبلی (در صورت وجود) تعیین می شود .
تبصره 6- مدیر مدرسه موظف است در طول هر نوبت حداقل یک بار (حدود یکماه قبل از امتحانات) دانش آموز و ولی وی را از نتایج ارزشیابی مستمر هر درس مطلع نماید .
ماده 3- نمره امتحان دانش آموزان در هر درس در نوبت های اول و دوم توسط معلم بر اساس نمره ارزشیابی مستمر و نمره امتحان پایانی تعیین می شود این نمره بوسیله معلم در لیست نمره ها ثبت و امضاء می شود و حداکثر 10روز بعد از خاتمه امتحانات هر نوبت تسلیم دفتر مدرسه می گردد .
ماده 4- نمره های امتحانی نوبت های اول ، دوم و تجدیدی و نمره انضباط حداکثر یک ماه پس از خاتمه امتحانات هر نوبت در دفتر امتحانات پلمپ شدۀ مدرسه و کارنامه تحصیلی دانش آموزان در ستونهای جداگانه و بدون خدشه و قلم خوردگی با جوهر مشکی و با دقّت ثبت می شود .
تبصره 1- نام و نام خانوادگی مدیر مدرسه و مسؤول ثبت نمرات در ذیل کارنامه دانش آموزان و دفتر امتحانات درج و حداکثر یک ماه پس از اعلام نتیجه قطعی امتحانات هر دانش آموز به امضای مدیر و مسؤول ثبت نمرات می رسد و با مهر مدرسه مهر می گردد.
تبصره 2- نمونۀ دفتر امتحانات و کارنامۀ تحصیلی دانش آموزان توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و پس از تأیید کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش به مناطق آموزشی کشور ابلاغ می شود .
ماده 5- دفتر امتحانات مدرسه باید حداکثر دو ماه پس از پایان سال تحصیلی توسط فردی که از سوی اداره آموزش و پرورش مأمور می شود بررسی ، مسدود ، مهر و امضاء گردد .
ماده 6- چنانچه معلم مربوط ظرف یک هفته پس از انجام هر امتحان ، به هر علتی اوراق امتحانی را تصحیح نکند ، مدیر مدرسه ضمن گزارش موضوع به ادارۀ متبوع باید به تشخیص خود اوراق امتحانی را جهت تصحیح در اختیار یکی از معلمان واجد شرایط قرار دهد .
ماده 7- اوراق امتحانات خرداد ، شهریور و دی ماه در امتحانات داخلی به مدت شش ماه و در امتحانات نهایی به مدت یک سال نگهداری و سپس برابر مقررات امحاء می شود ، ولی دفاتر امتحانی و لیست اصلی نمره ها جزو مدارک تحصیلی محسوب می شود و لازم است به طور دائم نگهداری شود . در ضمن کارنامه تحصیلی دانش آموز نیز تا مدتی که برابر مقررات تحویل ولی وی نشده است باید در مدرسه حفظ گردد .1
1- به استناد رأی صادره در ششصد و شصت و سومین جلسه شورای عالی آموزش مورخ 31/3/80 که طی شماره 8/792/120مورخ3/4/80 ابلاغ شده است . ضمناً برابر اعلام نظر دویست و سی و هفتمین جلسه کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 1/6/79 نگهداری و امحاء اوراق امتحانی پایه پنجم ابتدایی همانند پایه های داخلی دورۀ مذکور خواهد بود .
ماده 8- در هر نوبت به هر دانش آموز بر اساس رفتار ، اخلاق ، رعایت موازین اسلامی ، رعایت اصول بهداشت و نظافت شخصی ، کیفیت حضور و غیاب و رعایت مقررات مدرسه یک نمره انضباط داده می شود . نمره انضباط در محاسبۀ معدل امتحانات منظور نمی شود ولی در کارنامه تحصیلی و دفتر امتحانات درج می گردد .
معدل نمره های انضباط نوبت اول و دوم پایه سوم راهنمایی تحصیلی به صورت یک نمره مستقل در گواهینامه پایان تحصیلات دورۀ سه ساله راهنمایی تحصیلی ثبت می شود .
تبصره 1- نمره انضباط دانش آموز در هر نوبت امتحانی بدین طریق بدست می آید که کلیه معلمان همزمان با نمرات امتحانی پایان هر نوبت یک نمره انضباط برای هر یک از دانش آموزان کلاس خود به دفتر مدرسه تسلیم می نمایند . دفتر مدرسه معدل این نمره ها را به عنوان نمره انضباط معلمان در نظر می گیرد . ضمناً مدیر و معاونان مدرسه نیز به طور مشترک یک نمره انضباط برای هر دانش آموز به دفتر مدرسه تسلیم می کنند . میانگین دو نمره مذکور ، نمره انضباط دانش آموز در هر نوبت خواهد بود .
تبصره 2- برای دانش آموزانی که از جهش تحصیلی استفاده می کنند نمره انضباط منظور نمی گردد .
ماده 9- برای دارندگان نقص عضو مؤثر در امتحانات کتبی ، شفاهی و عملی مدیر مدرسه یا رئیس هیأت ممتحنه حوزۀ اجرا با اطلاع اداره آموزش و پرورش متبوع ، تسهیلاتی متناسب با نقص عضو فراهم می نماید و در صورت لزوم از امتحان دروس عملی که از نظر جسمی قادر به انجام آن نمی باشند معاف می شوند . در چنین صورتی اگر درس یا دروس مذکور دو نوع امتحان داشته باشد (شفاهی ـ عملی) برای امتحان غیر عملی نمرۀ 20 منظور می شود و اگر امتحان درس صرفاً عملی باشد نمره ای منظور نخواهد شد ، در این حالت صورت جلسه ای به امضای مدیر و دو نفر از معلمان در امتحانات داخلی و یا رئیس هیأت ممتحنه و دو نفر از اعضای آن هیأت در امتحانات نهایی تنظیم می شود . تسهیلات انجام شده مستند به این ماده را توضیح می دهند و موضوع باید در ستون ملاحظات دفتر امتحانات و کارنامۀ تحصیلی این قبیل دانش آموزان درج شود .
تبصره 1ـ مدیر مدرسه موظف است دانش آموزان شرکت کننده در امتحان نهایی مشمول این ماده را کتباً به رئیس هیأت ممتحنه معرفی نماید .
تبصره 2- چنانچه دانش آموزی در زمان برگزاری امتحانات و یا قبل از آن دچار سانحه ای شود به نحوی که قادر به نوشتن نباشد ، می تواند از منشی مناسبی که از طرف مدیر مدرسه در امتحانات داخلی و رئیس هیأت ممتحنه در امتحانات نهایی تعیین می شود استفاده نماید .
ماده 10- امتحان تعلیمات دینی دانش آموزان اقلیت های دینی مذکور در قانون اساسی برابر شیوه نامه های وزارت آموزش و پرورش انجام و نمره آن در دفاتر امتحانی و کارنامه آنان قید می شود . ضمناً در صورت تمایل دانش آموز به شرکت در امتحان تعلیمات دینی اسلامی منعی برای شرکت وی نخوهد بود . 1
1- به استناد رأی صادره در ششصد و شصت و سومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 31/3/80 که طی شماره 8/794/120 مورخ 3/4/80 ابلاغ شده است ، ماده مذکور اصلاح گردید .
ماده 11- پایه تحصیلی دانش آموزی که به عللی مانند عدم دسترسی به مدرسه ، بیماری و یا اقامت در خارج از کشور نتوانسته به موقع وارد مدرسه شود یا مدارک تحصیلی وی در اثر حوادثی از قبیل سیل، زلزله و آتش سوزی از بین رفته و یا وقفه ای در ادامه تحصیل او ایجاد شده است و همچنین پایه تحصیلی دانش آموزی که مدارک قابل قبولی جهت ارزشیابی ندارد ، در دوره ابتدایی با رعایت حداقل سن متعارف ثبت نام و بررسی های انجام شده از سوی شورای معلمان توسط شورای مدرسه تعیین می شود و در ستون ملاحظات دفتر آمار به رأی شورای مدرسه استناد می شود . در دوره راهنمایی ، متقاضی ادامه تحصیل با توجه به حداقل سن متعارف و توانایی خود می تواند با معرفی اداره آموزش و پرورش محل در امتحان ورودی پایه مورد نظر شرکت نموده و درصورت احراز شرایط قبولی در پایه بالاتر ادامه تحصیل دهد .(سن متعارف در دوره ابتدایی برای پایه های اول تا پنجم به ترتیب 6 و 7 و 8 و 9 و 10 سال تمام و برای پایه های اول تا سوم راهنمایی 11 و 12 و 13 سال تمام می باشد.)1
1- به استناد ماده 43 آیین نامه اجرایی مدارس مصوب ششصد و پنجاه و دومین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 20/5/79 که طی شماره 8/1077/120 مورخ 7/6/79 ابلاغ شده است ماده مذکور اصلاح گردید .
تبصره 1- دانش آموزان متقاضی امتحان ورودی در دوره راهنمایی تحصیلی باید ابتدا به اداره آموزش و پرورش مراجعه کنند تا جهت امتحان به یکی از مدارسی که از قبل بدین منظور اختصاص یافته معرفی شوند . ثبت نام آنان پس از اعلام نتیجه از طرف مدرسه مذکور با معرفی اداره آموزش و پرورش در یکی از مدارس انجام خواهد شد .
تبصره 2- امتحان ورودی در دوره راهنمایی تحصیلی طبق مفاد این آیین نامه به صورت یک نوبتی و بدون تجدیدی است و مواد امتحانی آن عیناً مواد امتحانی داوطلبان آزاد خواهد بود شرکت کنندگان در امتحان ورودی به شرطی قبول شناخته می شوند که با رعایت مفاد ماده 18 ، نمرۀ امتحانی آنان در سایر دروس کمتر از 10 نباشد و در صورت مردودی با تمایل داوطلب ، مدرسه می تواند از وی در پایۀ پایین تر امتحان بعمل آورد .
تبصره 3- نمرات امتحان ورودی قبول شدگان دوره راهنمایی تحصیلی در ستون شهریور ماه دفتر امتحانات و کارنامه تحصیلی آنان ثبت می شود . شماره معرفی نامه با اشاره به ماده 11 این آیین نامه در ستون ملاحظات درج و پس از امضای مدیر با مهر مدرسه ، مهر می شود .
تبصره 4- متقاضیان شرکت در امتحانات پایه های پنجم ابتدایی و سوم راهنمایی باید به همراه داوطلبان آزاد یا دانش آموزان در امتحانات مربوط شرکت نمایند .
تبصره5 - امتحان ورودی بر اساس این ماده صرفاً به منظور تعیین پایه تحصیلی دانش آموز جهت ورود به مدرسه و ادامه تحصیل می باشد و ارزش دیگری ندارد